Ostatni boom medialny w Sulęcinie to funkcjonujący od września sklep
z dopalaczami, „sklep kolekcjonerski”. Na forum dyskusyjnym aż wrzało.  Jedni byli bardzo oburzeni, inni pochwalali, a jeszcze inni dramatyzowali o zbliżającym się końcu świata. Sklep dobrze się ma tak samo jak podziemie wszelkich środków psychoaktywnych. Cóż więc zrobić z tym złem, którego tak bardzo boimy się, szczególnie my, dorośli.

Dla młodzieży narkotyki są powszechnie i ogólnie dostępne od wielu lat, podobnie jak alkohol,  papierosy i tabletki psychoaktywne, a także wszelkiego rodzaju grzybki psychoaktywne, które porastają rowy i lasy całej zachodniej Polski, aż po Karkonosze. Kto szuka specyfiku na „uleczenie bólu duszy”, bez trudu go znajdzie, kto szuka „wspomagacza” do szaleńczej hulanki też nie będzie musiał specjalnie się wysilać, dostarczą mu w dowolnej chwili w dowolne miejsce, w dowolnej ilości.

Cóż więc robić?..  Co mogą zrobić rodzice? Co powinna zrobić sama młodzież? 
A w końcu, co powinna zrobić szkoła, żeby młodzi ludzie nie sięgali po środki dające im poczucie mocy, środki złudnie okłamujące psychikę i poczucie wartości.

Odpowiedzi na te i wiele innych dręczących nas pytań poszukujemy od kilku lat.
W naszym ogólniaku od początku XXI w. tj. od roku 2000 podejmowane są rozmaite programy profilaktyczne podejmujące tematykę zdrowego stylu życia. Promując  odpowiedzialne decydowanie o swoim zdrowiu (zarówno somatycznym, psychicznym, duchowym jak i społecznym) kształtujemy nawyki zachowań pożądanych społecznie, funkcjonowania bez środków psychoaktywnych.

Dotychczasowe działania szkoły możemy podzielić na etapy:

Etap I – lata 2000 – 2003 -  Ujawnianie używania psychotropów przez uczniów.
W tym celu niezbędne było przeprowadzenie szeregu diagnoz, takich jak:

•         diagnozy środowiska uczniowskiego,

•         diagnoza środowiska rodziców w obszarze znajomości rynku narkotykowego
i postawy ich dzieci wobec środków psychoaktywnych,

•         diagnoza grona pedagogicznego i pracowników szkoły,

oraz skonstruowanie planu działania odpowiedniego do sytuacji, a więc:

•        opracowanie (na podstawie wyników diagnoz) Szkolnego Programu Profilaktyki,

•        systematyczne wdrażanie zadań wynikających z programu, monitoring
i ewaluacja efektów.

Postawiliśmy sobie następujące cele:

1.                  Przełamanie bariery milczenia na temat używania psychotropów przez młodzież.

2.                  Uzbrojenie nauczycieli w wiedzę i procedury postępowania w przypadkach, gdy stwierdzą, że nastąpiły niepokojące zmiany w zachowaniu ucznia.

3.                  Zapoznanie środowiska szkolnego z rodzajami narkotyków dostępnych na rynku, metodami dystrybucji, efektami ich działania i skutkami psychicznymi, społecznymi
i somatycznymi.

4.                  Ukazanie przyczyn używania środków psychoaktywnych przez młodzież, metod przeciwdziałania uzależnieniom i form  pomocy, oraz związku z postawą rodziców.

Żeby osiągnąć ww. cele z wielkim zaangażowaniem realizowaliśmy ambitne zadania:

•                     Przeprowadziliśmy kampanię informacyjną poprzez: szkolenie nauczycieli
i pracowników szkoły, rodziców, uczniów.

•                  Opracowaliśmy i wdrożyliśmy programy profilaktyczne, zakupiliśmy filmy o tematyce uzależnień, organizowaliśmy spotkania z terapeutami uzależnień, specjalistami itp.

•                  Przygotowaliśmy z uczniami spektakl dla rodziców „Nieobecny”, przedstawiający
I fazę uzależnienia, którego premiera odbyła się w 2003 r.

•                     Organizowaliśmy i i braliśmy udział w konkursach szkolnych i organizowanych przez inne instytucje np. Marszałka Województwa Lubuskiego „Młodzież przeciw patologiom społecznym”.

•                     Zorganizowaliśmy grupę mediatorów młodzieżowych, monitorujących fora i strony internetowe oraz prowadzących młodzieżowe grupy wsparcia.

W owym czasie wkładaliśmy wiele wysiłku, żeby nasze działania przyniosły pożądany efekt. No i udało się. Późniejsze diagnozy wykazały, że w szkole naszej ilość młodzieży eksperymentującej z narkotykami jest dużo mniejsza niż średnia wojewódzka i kształtowała się na poziomie kilkunastu procent i nigdy nie przekroczyła średniej wojewódzkiej (ponad 30% uczniów). Takie wyniki zdopingowały nas do podejmowania coraz to nowych wyzwań.

Etap II - lata 2004 – 2007 -Opracowanie i realizacja programów profilaktycznych takich jak: „Stres pod kontrolą” , „Komunikacja interpersonalna” , „Sieć Internetowa a budowanie tożsamości adolescenta” , „Czyny karalne – odpowiedzialność prawna nieletnich” , „Bądź sobą, nie truj się” , „Dzieci maltretowane i molestowane – jak o tym mówić” , „HIV – skryty zabójca”, „Różowa wstążeczka”,  itp. Programy te cieszą się dużym zainteresowaniem młodzieży i rodziców.

Etap III – lata 2008 – 2009 - Inspirowanie młodzieży do samodzielnego projektowania imprez szkolnych, konkursów i nowatorskich inicjatyw .

         Opracowaliśmy program profilaktyczny „Narkotyki – najlepsze wyjście nie wchodzić”, w ramach którego młodzież zaproponowała przeprowadzenie miesięcznej akcji,

w trakcie której odbywało się, dla wszystkich uczniów, szereg imprez szkolnych:

•                     Projekcja filmu „Kto nigdy nie żył” w reżyserii A. Seweryna, dyskusja po filmie.

•                     Wykład: Jakie zmiany w psychice i w zachowaniu powodują narkotyki -przeprowadzony przez psychologa i pedagoga szkolnego.

•                     Konkurs na plakietkę, znaczek, plakat.

•                     Konkurs na utwór literacki, esej, wiersz, piosenkę… „Młodzież przeciw narkotykom.

•                     Konkurs na scenkę, kabaret „ Nie biorę, nie truję”.

•                     Konkurs wiedzy przeprowadzony we wszystkich klas.

•                     Konkurs na prezentację multimedialną „Bądź sobą, nie truj się”

            W konkursach tych mogli brać udział wszyscy uczniowie i żeby ich zdopingować do aktywności wprowadziliśmy rywalizację klas w realizacji programu – klasa gromadzi punkty za udział w ogłoszonych konkursach . Zwieńczeniem programu był miting szkolny, na którym nastąpiła prezentacja prac uczniów, rozstrzygnięcie konkursów, debata i pokaz filmu  „Marihuana a organizm człowieka”

            Podczas trwania debaty młodzież miała możliwość kilkakrotnie zmienić zdanie zmieniając miejsce i znaczna grupa przeszła na stronę NIE.

            Argumenty uczniów aprobujących legalną sprzedaż narkotyków zostały bardzo osłabione – poczuli się niepewnie. Obalony został mit rozpowszechniany nagminnie przez palaczy, że wszyscy „jarają” i na każdej imprezie zażywane są narkotyki. Pewniej poczuły się osoby dbające o zdrowie, abstynenci. Uczniowie mieli możliwość otwartej dyskusji
i edukacji przez rówieśników i ekspertów.

W bieżącym roku szkolnym zrealizowaliśmy już dwa projekty profilaktyczne. Jeden w ramach projektu Lubuskiego Kuratora Oświaty „Zapobieganie narkomanii w lubuskich gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych”, drugi „HIV – skryty zabójca”. Podczas lekcji wychowawcy rozmawiali z młodzieżą o wartościach, drodze do ich realizacji oraz przeszkodach, które uniemożliwiłyby osiągnięcie takich wartości jak: zdrowie, miłość, rodzina, szczęście itp. 10 grudnia w I LO odbyły się zebrania z rodzicami, podczas których zebrani mogli zapoznać się z problematyką uzależnień wśród młodzieży, w tym także zapoznać się z wynikami diagnozy uzależnień wśród młodzieży licealnej.

Cieszy nas fakt, że młodzież licealna potępia łatwość dostępu do środków psychoaktywnych, w tym do alkoholu. Niewielka grupka w diagnozach przyznaje się do sporadycznego zażywania amfetaminy, ekstazy lub palenia marihuany. Do takich epizodów w  swoim życiu przyznaje się zaledwie 9. uczniów z klas pierwszych i drugich. Mamy nadzieję, że i oni zrozumieją, jakie spustoszenie w organizmie i w życiu  mogą spowodować środki psychoaktywne.

                                                                       Pedagog szkolny: Jolanta Kilarowska